Bölüm 04 — Hukuki çerçeve

Sorgu paneli kullanmanın yasal karşılığı

Yaygın kanının aksine, sorumluluk paneli kuranla sınırlı değil. Kanun, veriyi ele geçiren kişiyi de aynı maddede sayıyor.

Başkasının kişisel verisini hukuka aykırı yolla ele geçirmek, Türk Ceza Kanunu'nun 136. maddesi kapsamında suçtur ve hapis cezası öngörür. Bu suç şikâyete bağlı değildir: mağdurun şikâyeti olmasa da savcılık kendiliğinden soruşturma başlatır. Paneli işletmemiş, yalnızca sorgu yapmış olmak sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Önemli çekince

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık değildir. Aşağıda verilen cezalar kanundaki soyut ceza aralıklarıdır; somut bir olayda mahkemenin vereceği ceza, eylemin ağırlığı, tekerrür, zincirleme suç, indirim sebepleri ve hâkimin takdiri gibi etkenlere göre değişir. Hakkınızda bir soruşturma varsa mutlaka bir ceza avukatına başvurun. Madde metinlerinin güncel hâlini mevzuat.gov.tr üzerinden doğrulayabilirsiniz.

01Kişisel verilere ilişkin suçlar: TCK 135-140

Ceza kanunumuzda kişisel veriler, "Özel Hayata ve Hayatın Gizli Alanına Karşı Suçlar" bölümünde korunur. Sorgu panelleriyle doğrudan ilgili maddeler şunlardır.

Madde	Konusu	Kanuni ceza aralığı
`TCK 135`	Kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi	1 – 3 yıl hapis
`TCK 136`	Kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme, yayma veya ele geçirme	2 – 4 yıl hapis
`TCK 137`	Nitelikli hâl: suçun kamu görevlisi tarafından görevin verdiği yetki kötüye kullanılarak ya da belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi	Ceza yarı oranında artırılır
`TCK 138`	Verileri yok etmeme (süresi dolduğu hâlde silmemek)	1 – 2 yıl hapis
`TCK 140`	Suçun tüzel kişi faaliyeti çerçevesinde işlenmesi	Tüzel kişiye özgü güvenlik tedbirleri

Panelde sorgu yapan kişi açısından kritik olan kelime 136. maddedeki "ele geçirme". Madde yalnızca veriyi dağıtanı değil, hukuka aykırı yolla elde edeni de kapsar. Sorguyu yapıp sonucu görmek, bu kapsamda bir ele geçirmedir.

Maddede "birden fazla kez", "ticari amaçla" veya "zarar vermek kastıyla" gibi bir eşik yer almaz. Tek sorgu da maddenin kapsamındadır.

02Şikâyet aranmaması ne demek?

TCK 139. madde, bu bölümdeki suçların soruşturulmasının şikâyete bağlı olduğunu söyler — ancak 135, 136 ve 138. maddeleri bu kuralın dışında bırakır.

Pratik sonucu şudur: verisi sorgulanan kişi durumdan haberdar olmasa, haberdar olup şikâyetçi olmasa, hatta "ben şikâyetçi değilim" dese bile soruşturma yürür. Bir panel çökertildiğinde savcılık, mağdurların şikâyetini beklemeden müşteri kayıtları üzerinden hareket edebilir.

Bu, "kimse şikâyet etmez, nasılsa öğrenmez" varsayımının neden dayanaksız olduğunu açıklıyor.

03Bilişim suçları: TCK 243-245

Kişisel veri maddelerine ek olarak, olayın seyrine göre bilişim suçları da gündeme gelebilir.

Madde	Konusu	Kanuni ceza aralığı
`TCK 243`	Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak girmek veya orada kalmaya devam etmek	1 yıla kadar hapis veya adli para cezası
`TCK 244`	Sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme	Fıkraya göre değişir, 1 yıldan başlar
`TCK 245`	Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması	3 – 6 yıl hapis ve adli para cezası

Burada sık yapılan bir hatayı düzeltmek gerekiyor: TCK 243'ün cezası ağır değildir — bir yıla kadar hapis ya da adli para cezası öngörür. İnternette bu maddenin "2 yıldan 7 yıla kadar" gibi aktarıldığı çok sayıda içerik var; doğru değil. Sorgu paneli olaylarında asıl ağırlığı taşıyan madde 243 değil, 136'dır.

04Sorgulanan veri suçta kullanılırsa

Panelden alınan bilgi başka bir eylemde kullanıldığında, veri suçunun yanına ayrı suçlar eklenir. Cezalar birbirinin yerine geçmez, ayrı ayrı hesaplanır.

Eylem	Madde	Kanuni ceza aralığı
Dolandırıcılık	`TCK 157`	1 – 5 yıl hapis ve adli para cezası
Nitelikli dolandırıcılık (bilişim sistemleri araç olarak kullanılarak)	`TCK 158`	Kanunda ağırlaştırılmış aralık öngörülür; alt sınır 3 yıldan başlar
Şantaj	`TCK 107`	1 – 3 yıl hapis ve adli para cezası
Tehdit	`TCK 106`	Fıkraya göre 6 aydan itibaren
Kişilerin huzur ve sükûnunu bozma (ısrarlı taciz)	`TCK 123`	3 ay – 1 yıl hapis

Neden bu kadar önemli

Panelden çıkan bilgiyle birine ulaşıp mesaj atmak, "sadece merak ettim" savunmasının bittiği yerdir. O andan itibaren dosyada yalnızca veri suçu değil, kişiye yönelmiş ayrı bir suç da bulunur. Bu nokta, soruşturmaların seyrini en çok değiştiren eşiktir.

05KVKK tarafı

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 17. maddesi, kişisel verilere ilişkin suçlar bakımından doğrudan TCK 135-140'a yollama yapar. Yani KVKK ayrı bir hapis cezası getirmez, ceza hukuku tarafını TCK'ya bırakır.

KVKK'nın kendi yaptırım alanı idari para cezalarıdır ve bunlar esas olarak veri sorumlularına — yani veriyi işleyen kurum ve şirketlere — yöneliktir. Aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmemek, veri güvenliğini sağlamamak veya Kurul kararlarına uymamak bu kapsamdadır.

İdari para cezalarının tutarları her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenir. Bu sayfada tutar verilmemesinin sebebi budur: güncel rakamlar için kvkk.gov.tr üzerindeki resmî duyuruya bakılmalıdır. İnternette dolaşan sabit rakamların büyük kısmı eskimiştir.

06Verisi sorgulanan kişinin hakları

Verilerinizin izinsiz işlendiğini düşünüyorsanız KVKK size somut haklar tanıyor:

Veri sorumlusuna başvurun

KVKK 11 ve 13. maddeler uyarınca, hakkınızda hangi verinin işlendiğini sorma ve silinmesini talep etme hakkınız var. Başvuru yazılı olarak ilgili kuruma yapılır; kurum en geç 30 gün içinde yanıt vermek zorundadır.
Kurul'a şikâyette bulunun

Başvurunuz reddedilir, yetersiz yanıtlanır ya da 30 gün içinde yanıtlanmazsa, KVKK 14. madde uyarınca Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet edebilirsiniz.
Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunun

Verinizin bir panelde bulunduğuna dair somut belirtiniz varsa, TCK 136 kapsamında suç duyurusunda bulunabilirsiniz. Ekran görüntüsü, gelen mesajlar ve tarih bilgisi gibi kanıtları saklayın.
Maddi ve manevi tazminat talep edin

Ceza soruşturmasından bağımsız olarak, uğradığınız zarar için hukuk mahkemelerinde tazminat davası açma hakkınız saklıdır.

Başvuru ve ihbar kanalları

Suç duyurusu, KVKK şikâyeti veya siber olay ihbarı için resmî kanalları kullanın. Bir şantaj mesajı aldıysanız, kendi yaptığınız sorgudan sorumluluk doğsa dahi şikâyetiniz ayrıca işleme alınır.

Resmî duyurular ve ihbar kanalları

USOM ihbar — usom.gov.tr · KVKK şikâyet — kvkk.gov.tr · Mevzuat metinleri — mevzuat.gov.tr · Acil — 155

Sıradaki bölüm