Bölüm 08 — İsim ve numara

Ad soyad sorgulama neden yanlış kişiyi gösterir?

Türkiye'de bazı isimlerden on binlerce kişi var. İsim üzerinden yapılan bir eşleştirmenin doğru kişiyi bulma ihtimali, sanılandan çok daha düşük.

01Adaş sorunu: neden isim bir anahtar değil

Veritabanı mantığında bir kaydı tekil olarak bulmak için benzersiz bir anahtar gerekir. Kimlik numarası böyle bir anahtardır — her kişiye bir tane verilir ve tekrar etmez. İsim ise öyle değil.

Türkiye'de yaygın ad ve soyad kombinasyonlarını taşıyan on binlerce kişi bulunur. Bir panel "Mehmet Yılmaz" sorgusuna cevap verdiğinde, aslında yaptığı şey binlerce kayıt arasından birini seçip size sunmaktır. Hangisini seçtiğini ne size söyler ne de kendisi bilir.

Panellerin bunu gizleme yöntemi genellikle şudur: birden fazla sızıntı tablosunu isim benzerliği üzerinden birleştirip tek bir "profil" gibi gösterirler. Ortaya çıkan kayıt, gerçekte üç farklı insana ait parçaların birleşimi olabilir — birinin adresi, diğerinin telefonu, üçüncünün doğum tarihi.

02Numaradan isim sorgulama

Telefon numarası, isimden daha iyi bir anahtardır — bir numara bir aboneye aittir. Ama burada da iki sorun var.

Birincisi devir. Kullanılmayan hatlar bir süre sonra havuza döner ve başka birine tahsis edilir. Panelin elindeki üç yıl önceki kayıt, numaranın bugünkü sahibiyle ilgisiz bir ismi gösterir.

İkincisi kaynak. Numara-isim eşleşmeleri resmî abone kayıtlarından değil, sızmış e-ticaret ve üyelik tablolarından gelir. O tablodaki isim, siparişi veren kişinin adı olabilir; hattın sahibinin değil. Ailede tek numarayla yapılan siparişler bu karışıklığın en yaygın sebebi.

Rahatsız edici arama için yasal yol

Sizi rahatsız eden bir numara varsa panel gerekmiyor:

• Operatörünüz. Bütün operatörlerde istenmeyen arama ve mesaj engelleme hizmeti var. Müşteri hizmetlerinden talep edebilir, çoğunda uygulama üzerinden kendiniz açabilirsiniz.
• Cihazınız. Hem Android hem iOS'ta numara engelleme ve bilinmeyen numaraları sessize alma seçeneği bulunur.
• Kolluk. Israrlı taciz, tehdit veya şantaj söz konusuysa doğrudan başvurun. Açılan dosya kapsamında abone bilgisi resmî olarak sorgulanır — bu yetki sizde değil, kollukta.
• BTK. İstenmeyen ticari mesaj ve aramalar için İleti Yönetim Sistemi üzerinden şikâyet ve ret hakkınızı kullanabilirsiniz.

Bu yolların hepsi ücretsiz ve sonuç doğurur. Panelden çıkan bir isimle ise hiçbir şey yapamazsınız: şikâyete ekleyemezsiniz, mahkemeye sunamazsınız, doğruluğunu da teyit edemezsiniz.

03Hukuki taraf değişmiyor

Sorgunun hangi alanla yapıldığı — kimlik numarası, ad soyad ya da telefon — hukuki değerlendirmeyi değiştirmez. TCK 136 kişisel veriyi hukuka aykırı olarak ele geçirmeyi suç sayar; hangi anahtarla arandığına bakmaz.

Dolayısıyla "ben TC numarası girmedim, sadece ismini yazdım" savunmasının bir karşılığı yok. Elde edilen sonuç kişisel veridir ve elde etme yolu hukuka aykırıdır.

04Kendi adınıza ne öğrenebilirsiniz

Kendi bilgileriniz söz konusu olduğunda e-Devlet üzerinden erişebileceğiniz şeyler oldukça geniş:

• Nüfus kayıt örneği ve aile bilgileriniz
• Adınıza kayıtlı GSM hatları
• Kayıtlı yerleşim yeri bilginiz ve ikametgah belgesi
• Adınıza kayıtlı ticaret sicili kayıtları
• Hakkınızdaki icra dosyaları

Bu listeyi düzenli olarak kontrol etmek, kimlik bilgilerinizin kötüye kullanılıp kullanılmadığını anlamanın en pratik yolu. Tanımadığınız bir kayıt çıkarsa ilgili kuruma ve kolluğa başvurun.

Verilerinizin sızıp sızmadığını ve sonrasında ne yapmanız gerektiğini korunma rehberinde adım adım anlattık.

05Sık sorulanlar