Bölüm 06 — Kimlik sorgulama

TC kimlik sorgulama: yasal yol hangisi?

Kendi bilgilerinize bakmak ücretsiz ve resmî. Başkasınınkine bakmak ise iki yıldan başlayan bir suç. Aradaki fark bu kadar keskin.

01Kendi bilgileriniz: e-Devlet üzerinden

Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün kayıtlarına kendi adınıza erişmek için tek adres turkiye.gov.tr. Giriş yaptıktan sonra nüfus kayıt örneği, kimlik bilgileri, aile bilgileri ve kimlik kartı başvuru durumu gibi hizmetlere ulaşabilirsiniz.

Giriş için e-Devlet şifresi (PTT şubelerinden alınır), mobil imza, e-imza, T.C. kimlik kartı veya internet bankacılığı kullanılabilir. Hepsi resmî doğrulama yöntemidir.

Bu hizmetlerin tamamı ücretsizdir. Nüfus kayıt örneği gibi belgeler karekodlu olarak üretilir ve resmî kurumlarda geçerlidir — matbu belge için nüfus müdürlüğüne gitmenize çoğu durumda gerek kalmaz.

02Başkasının kimlik bilgisini sorgulamak

Bu noktada net olmak gerekiyor: Türkiye'de nüfus kayıtlarına erişim yetkisi kanunla sayılan kurumlarla sınırlıdır. Kolluk, yargı mercileri, noterler ve kanunla yetkilendirilmiş kimi kurumlar, görevleriyle sınırlı ve kayıt altına alınan biçimde sorgu yapabilir.

Bunun dışında kalan hiç kimsenin — özel şirketlerin, işverenlerin, ev sahiplerinin, gazetecilerin ya da meraklı bir vatandaşın — bir TC kimlik numarasından o kişinin bilgilerine ulaşma yetkisi yoktur.

Dolayısıyla internette "TC'den isim sorgulama", "kimlik numarasından bilgi bulma" gibi vaatlerde bulunan arayüzler resmî kayıtlara bağlı değildir. Bağlı olamazlar. Ellerindeki şey, geçmiş veri sızıntılarından derlenmiş kopya arşivlerdir. Bu arşivlerin nasıl oluştuğunu genel bakış bölümünde anlattık.

03"Kendi TC'mi giriyorum, zararı ne?"

Panel arayüzlerine kendi numarasını girmek, insanların en sık yaptığı ve en zararsız sandığı hareket. Mantık şu: "Başkasının verisine bakmıyorum ki, sadece kendiminkini kontrol ediyorum."

Sorun şurada. O kutuya numaranızı yazdığınızda panel size bilgi vermez — sizden bilgi alır. Girdiğiniz numara, panelin kayıtlarında artık doğrulanmış ve o an aktif olarak kullanılan bir kimlik numarası olarak işaretlenir. Eski bir sızıntıdan gelen ölü bir kayıt, sizin elinizle taze veriye dönüşür.

Buna ek olarak, o arayüze bağlanmakla kendi IP adresinizi ve tarayıcı izinizi suç kaynaklı bir sunucunun kayıtlarına yazdırmış olursunuz. Panel çökertildiğinde bu kayıtlar dosyaya girer ve "kendi numaramı sorgulamıştım" savunmasını yapmak zorunda kalırsınız.

Kendi verinizin sızıp sızmadığını öğrenmenin güvenli yolu var: e-posta adresinizi Have I Been Pwned üzerinden kontrol edin, ardından korunma rehberindeki adımları uygulayın.

04Panelden çıkan kimlik bilgisi neden güvenilmez

Ceza riskini bir an için bir kenara bırakalım. Pratik açıdan da bu çıktılar işe yaramaz.

• Kayıtlar eski. Veri, sızdığı tarihte donmuştur. Aradan geçen yıllarda kişi taşınmış, evlenmiş, soyadı değişmiş, numarası başkasına geçmiş olabilir.
• Eşleştirme hatalı. Farklı sızıntılardan gelen tablolar isim benzerliği üzerinden birleştirilir. Aynı ada sahip iki kişinin kayıtları rutin olarak birbirine karışır.
• Doğrulama yok. Kaydın doğru olup olmadığını size söyleyecek hiçbir mekanizma yoktur. Resmî bir kayıtta hata bulup düzelttirebilirsiniz; çalıntı bir arşivde böyle bir yol yoktur.

Bu üçü bir araya geldiğinde ortaya çıkan tablo şu: panel çıktısına bakıp birisi hakkında karar veren kişi, ciddi bir olasılıkla yanlış insana bakıyordur. Yanlış kişiye yönelen bir mesaj ya da suçlama ise ayrı bir suç doğurur.

05Sık sorulanlar